
Ikki ming yil avval Termiz Hindistondan Xitoyga boradigan yöldagi buddaviy şahar bölgan. Nimalar saqlanib qolgan, ularni qanday köriş mumkin va rohib Syuan-Szan izidan Temir darvoza orqali qanday yuriş mumkin.
Mundarija
Samarqandning kök gumbazlaridan ança oldin Özbekiston janubi buddaviy ölka bölgan. Kuşon podşolari davrida, milodning ilk asrlarida Amudaryo böyidagi Termiz buddaviylik Hindistondan Xitoy tomon tarqalgan yöldagi ibodatxonalar şahri edi. Bugun ibodatxonalardan xarobalar qolgan, lekin ular haqiqiy, sokin va u yerda deyarli heç kim yöq.
Nimalarni köriş mumkin
| Yodgorlik | Bu nima | Bilib qöygan yaxşi |
|---|---|---|
| Fayoztepa | I–III asrlarga oid ibodatxona: hovli, hujralar va himoya gumbazi ostidagi stupa | Boriş va tuşuniş eng oson bölgan yodgorlik |
| Qoratepa | Qumtoş tepaliklarga öyib işlangan ibodatxona | Çegara zonasida: oldindan rasmiylaştirilgan ruxsatnoma kerak |
| Zurmala stupasi | Dalalar örtasida yolğiz turgan, nuragan ğişt minora | Suratga oliş uçun qisqa töxtaş |
| Termiz arxeologiya muzeyi | Budda haykallari, devoriy rasmlar va Kuşon davri topilmalari | Bir-ikki soat ajrating |
Syuan-Szan yöli
Xitoylik rohib Syuan-Szan taxminan 630-yilda Hindistonga ketayotib bu ölkadan ötgan. U Samarqandni tasvirlagan, hozirgi Darband yaqinidagi özi Temir darvoza deb atagan tor daradan ötgan va Termizga yetib kelgan; bu yerda u öntaça ibodatxona va mingga yaqin rohibni sanagan. Samarqanddan Termizga boradigan yöl hozir ham uning izidan boradi: toğlar oşa Şahrisabzga, Temir darvoza orqali va pastga, Amudaryoga.
Yaponiya bilan boğliqlik
Buddaviy Termiz haqida bilganlarimizning katta qismi özbek va yapon olimlarining hamkorligi samarasidir. Kyudzo Kato Qoratepada köp yillar qazişma olib borgan, Fayoztepa esa 2000-yillarda YUNESKO orqali Yaponiya kömagida ta’mirlangan. Çegaraning narigi tomonida, Duşanbedagi muzeyda Ajinatepadan topilgan 13 metrli yotgan Budda haykali saqlanadi; 14 kunlik sayohatimiz u yerga ham boradi.
Qanday boriş mumkin
- Yöl: Toşkentdan samolyotda bir yarim soatça yoki Samarqanddan Şahrisabz va Temir darvoza orqali maşinada töliq kun, töxtaşlar bilan sakkiz soatça.
- Qança vaqt: buddaviy yodgorliklar va muzey uçun bir töliq kun, Termizning islomiy ziyoratgohlari uçun ikkinçi kun.
- Qaçon: martdan maygaça va sentyabrdan noyabrgaça. Iyundan avgustgaça Termizda 40 °C dan yuqori.
- Qoidalar: Termiz Afğoniston röparasida joylaşgan. Pasportni yoningizda olib yuring, daryo keçuvi va harbiy postlarni suratga olmang.
Şahar haqidagi boşqa barça ma’lumot Termiz sahifamizda.
Termizni öz içiga olgan sayohatlar
- Syuan-Szan izidan 9 kunda, xitoy tilli gidlar bilan
- Ipak yöli, buddaviy yodgorliklar va Tojikiston 14 kunda, yapon tilli gid bilan
- Termizdan Buxorogaça 7 kunda, ziyorat safari
Termizni istalgan tildagi xususiy sayohatga ham qöşişimiz mumkin: WhatsApp orqali yozing.




Foto: Jona Lendering / Livius.org, CC0 · Jona Lendering / Livius.org, CC0 · Ab Langereis / Livius.org, CC0 · Jona Lendering / Livius.org, CC0 · Nicoletta Stofkoper / Livius.org, CC0


