Darvaza: Qoraqum cho‘lidagi yonayotgan gaz krateri

Qisqacha

• Qayerda: Turkmaniston markazidagi Qoraqum cho‘lida, Ashxoboddan taxminan 260 km shimolda.
• Qancha vaqt: bir kecha; quyosh botishidan oldin yetib keling.
• Eng yaxshi payt: aprel–may va sentabr–oktabr. Yozda kunduzi harorat 45 °C dan oshadi, qishda esa tunlari noldan pastga tushadi.
• Qanday borish mumkin: Ashxoboddan avtomobilda taxminan to‘rt soat, so‘nggi 8 km esa qum orqali 4x4 avtomobilda.

Qiziqarli faktlar

• Kraterning kengligi taxminan 70 m, chuqurligi 20–30 m. Uni 2013-yilda ichiga birinchi bo‘lib tushgan tadqiqotchi Jorj Kurunis o‘lchagan.
• Uning paydo bo‘lishi hujjatlarda qayd etilmagan. Keng tarqalgan rivoyatga ko‘ra, 1971-yilda sovet gaz burg‘ulash qurilmasi yer ostidagi bo‘shliqqa qulab tushgan, geologlar esa gaz yonib tugashi uchun unga o‘t qo‘ygan. Turkman geologlarining aytishicha, o‘pirilish 1960-yillarda, yong‘in esa 1980-yillarda sodir bo‘lgan.
• Rasmiy nomi — «Qoraqum yolqini»; bu nom unga 2018-yilda berilgan.
• 2022-yil yanvarida o‘sha paytdagi prezident mas’ullarga olovni o‘chirish yo‘lini topishni buyurdi. 2025-yil iyunida davlat gaz kompaniyasi gazning bir qismini olish uchun yaqin atrofdagi quduqlar ochilgach, yonish deyarli uch baravar kamayganini ma’lum qildi.
• 2026-yilda krater hamon yonmoqda, biroq eski suratlardagidan ancha sustroq.

Tashrif

Kechga yaqin yetib kelishni rejalashtiring. Kun botib, osmonda olov shu’lasi ko‘rina boshlaganda krater chetiga boring, kechki ovqatdan keyin esa yana qayting — aynan shu paytda manzara eng ta’sirli bo‘ladi. Yuzingizga uriladigan issiq va olovning guvillashi — taassurotning bir qismi. Lagerda tunasangiz, tongda, cho‘l salqin va sokin bo‘lganda, unga yana bir bor nazar tashlang.

O‘tov va chodirlardan iborat lagerlar kraterdan piyoda bir necha daqiqalik masofada joylashgan. Kechki ovqat odatda gulxanda tayyorlanadi: kabob, non, salatlar va choy.

Muhim eslatmalar

• Chetiga yaqin bormang: krater chetining ayrim qismlari mustahkam emas, to‘siq esa, bor joyda ham, past. Kraterga hech qachon hech narsa tashlamang.
• Shamol: kraterning shamol esib keladigan tomonida turing; issiq havo va gaz hidi shamol bilan birga ko‘chadi.
• Dronlar: Turkmanistonda taqiqlangan.
• Sharoit: lagerlar oddiy: hojatxonalar tashqarida va umumiy, dush esa cheklangan yoki umuman yo‘q.
• Aloqa yo‘q: mobil aloqa juda zaif yoki umuman bo‘lmaydi.

O‘zingiz bilan nima olish kerak

• Hatto bahor va kuzda ham issiq kurtka: cho‘lda tunlar sovuq.
• Qumda yurish uchun yopiq poyabzal va qorong‘ida qaytish uchun peshona chirog‘i.
• Suv, nam salfetkalar va powerbank.
• Tungi suratlar olmoqchi bo‘lsangiz, kichik shtativ.

To‘liq Darvaza bo‘yicha qo‘llanmamizni o‘qing. Darvaza barcha Turkmaniston turlarimizga, jumladan Turkmaniston orqali Buxorodan Xivaga 4 kunlik safarga kiradi.