Nurota tog‘lari: yong‘oqzorlar, qishloq mehmon uylari va yovvoyi qo‘ylar

Qisqacha

• Qayerda: Samarqand, Jizzax va Navoiy viloyatlari oralig‘ida; qishloqlar Samarqanddan avtomobilda 3–4 soatlik masofada.
• Qancha vaqt: ikki kundan to‘rt kungacha, ko‘pincha Aydarko‘l bo‘yida bir kecha bilan birga.
• Eng yaxshi payt: apreldan iyungacha va sentabrdan oktabrgacha. Yozda vodiylarda issiq, qishda esa sokin va sovuq.
• Balandlik: qishloqlar taxminan 1 000–1 500 m balandlikda; tizmaning eng baland nuqtasi 2 169 m.

Qiziqarli faktlar

• Nurota tizmasi sharqdan g‘arbga 170 km dan ortiq masofaga cho‘zilgan, uning shimolida Aydarko‘l ko‘llari va Qizilqum cho‘li joylashgan.
• 1975-yilda tashkil etilgan Nurota davlat qo‘riqxonasi tog‘larning taxminan 17 750 gektar hududini muhofaza qiladi. Bu yerda kamyob yovvoyi qo‘y — Severtsov arxari yashaydi: Nurota va qo‘shni tizmalarda ularning 2 000 ga yaqini saqlanib qolgan.
• Qo‘riqxonada 200 dan ortiq qush turi, jumladan oltin burgutlar va oqbosh quzg‘unlar, shuningdek 847 turdagi o‘simlik qayd etilgan.
• Bu yerda qishloq turizmi 2008-yilda jamoaviy loyiha sifatida boshlangan. 2022-yilga kelib oltita qishloqdagi 14 ga yaqin oilaviy mehmon uyi sayyohlarni qabul qilardi; daromadning asosiy qismi to‘g‘ridan-to‘g‘ri oilalarga tushadi.
• Uxum yaqinidagi daralarda bronza davridan o‘rta asrlargacha bo‘lgan 100 dan ortiq qoyatosh surati topilgan.

Nimalarni ko‘rish va qilish mumkin

Shimoliy yonbag‘irlardagi Sentob, Hayot, Majrum va Uxum kabi qishloqlar daralar, bog‘lar va yong‘oqzorlar orqali o‘tadigan qadimiy so‘qmoqlar bilan bog‘langan. Mahalliy gid bilan qishloqdan qishloqqa piyoda boring, yo‘lda biror oilaning bog‘ida choy ichish uchun to‘xtang yoki tog‘ otlarida sayr qiling. Oqshomlar daraxtlar soyasidagi so‘rida palov, salatlar, issiq non va yong‘oq yoki o‘rik murabbosi bilan o‘tadi.

Yo‘l-yo‘lakay Nurota shaharchasida to‘xtang. Uning Chashma bulog‘ida suv yil bo‘yi taxminan 20 °C bo‘ladi; buloq hech kim tutishga haqli bo‘lmagan baliqlarga to‘la, ularni 40 ta yog‘och ustunli juma masjidi yonida ziyoratchilar yemlaydi. Uning tepasida rivoyatlarga ko‘ra miloddan avvalgi 4-asrda Iskandar Zulqarnayn asos solgan qal’a xarobalari bor.

Muhim eslatmalar

• Oilaviy mehmon uylari: xonalar oddiy va toza, ko‘pincha polga ko‘rpacha to‘shaladi, hammom umumiy. Issiq suv va Wi-Fi kafolatlanmagan.
• Qishloq odatlari: odobli kiyining, odamlarni suratga olishdan oldin ruxsat so‘rang va uyga kirganda poyabzalingizni yeching.
• Naqd pul: qishloqlarda bankomat yo‘q; ichimliklar va choychaqa uchun so‘m olib keling.
• Qo‘riqxona: ayrim hududlarga kirish uchun ruxsatnoma kerak; gidingiz bilan yuring va so‘qmoqlardan chiqmang.

O‘zingiz bilan nima olish kerak

• Yerni yaxshi tutadigan yurish poyabzali: so‘qmoqlar toshloq.
• Shlyapa, quyoshdan himoya kremi va qayta to‘ldiriladigan suv idishi.
• Salqin tog‘ oqshomlari uchun issiq kiyim.
• Peshona chirog‘i va powerbank.
• Otda sayr uchun uzun shim.

Nurota tog‘larini Hayotdan boshlanadigan 2 kunlik piyoda sayohat, otda sayr safarlari yoki cho‘l va tog‘lar bo‘ylab 3 kunlik tur bilan kashf eting. Batafsil ma’lumot Aydarko‘l va Nurota bo‘yicha qo‘llanmamizda.