Song-Ko‘l: otlar, cho‘ponlar va o‘tovlar makoni bo‘lgan baland tog‘ ko‘li

Qisqacha

• Qayerda: Qirg‘iziston markazida, Norin viloyatida. Odatda Bishkekdan avtomobilda 3–4 soatlik masofadagi Qo‘chqor orqali boriladi, undan ko‘lgacha yana 2–3 soat.
• Qancha vaqt: kamida bir kecha; ikki kecha qolsangiz, otda sayr qilish, piyoda yurish va shunchaki shoshilmay dam olishga vaqt topasiz.
• Eng yaxshi payt: o‘tov lagerlari ishlaydigan iyun o‘rtasidan sentabr o‘rtasigacha.
• Balandlik: 3 016 m.

Qiziqarli faktlar

• Song-Ko‘lning uzunligi taxminan 29 km, eni 18 km, maydoni esa 270 km² atrofida. Bu Issiqko‘ldan keyin Qirg‘izistondagi ikkinchi eng katta ko‘l, ammo uning chuqurligi 13 m dan oshmaydi.
• 2011-yildan beri u bu yerda uya quradigan va ko‘chib o‘tadigan qushlar tufayli Ramsar konvensiyasi bo‘yicha xalqaro ahamiyatga ega, muhofaza etiladigan suv-botqoq hududi hisoblanadi.
• Qishda ko‘l muzlaydi: muzning qalinligi 1,2 m gacha yetadi va may oxirigacha erimaydi. Sohillarida doimiy qishloq yo‘q — odamlar bu yerda faqat yozda yashaydi.
• Uning atrofidagi o‘tloqlar — jayloo, ya’ni qirg‘iz ko‘chmanchilik hayotining markazida turgan yozgi yaylov.

Jayloodagi hayot

Yo‘l Qo‘chqordan 3 446 m balandlikdagi Kalmak-Ashuu dovoni orqali ko‘tariladi; boshqa bir yo‘l esa tog‘ yonbag‘ri bo‘ylab 33 ta keskin burilish yasab yuqoriga o‘rlaydi. So‘ng oldingizda keng yashil kosa ochiladi: o‘rtasida ko‘l, sohil bo‘ylab esa cho‘ponlarning o‘tovlari sochilib yotadi.

Bu yerda kunlar oddiy o‘tadi: cho‘pon bilan sohil bo‘ylab otda sayr qilasiz, manzarani tomosha qilish uchun tepalikka chiqasiz, shom paytida podaning qaytishini kuzatasiz va oilaviy o‘tovda choy, non, sariyog‘ va qimiz — biroz nordon, achitilgan biya suti bilan dasturxon atrofida o‘tirasiz. Tunda kilometrlab atrofda birorta ham elektr chirog‘i yo‘q, shuning uchun Somon yo‘li hayratlanarli darajada yorqin ko‘rinadi.

Muhim eslatmalar

• Sovuq tunlar: hatto iyul va avgustda ham tunda harorat 0 dan 5 °C gacha tushadi. O‘tovlarda pechka va ko‘rpalar yetarli.
• Oddiy sharoit: markaziy elektr tarmog‘i yo‘q, faqat chiroq va telefon quvvatlash uchun kichik quyosh panellari bor. Hojatxonalar — hovlidagi oddiy chuqur hojatxona, dush esa kamdan-kam uchraydi.
• Aloqa yo‘q: mobil aloqa juda zaif yoki umuman bo‘lmaydi. Yaqinlaringizga aloqadan tashqarida bo‘lishingizni oldindan ayting.
• Balandlik: 3 000 m balandlikda ba’zi odamlarning boshi og‘riydi. Ko‘p suv iching, birinchi oqshom spirtli ichimlik ichmang va sekin yuring.
• Otda sayr: otlar chidamli va yuvosh, yangi boshlovchilarni esa cho‘ponlar yetaklab yuradi. Uzun shim kiying.

O‘zingiz bilan nima olish kerak

• Kechqurun uchun issiq kurtka, shapka, qo‘lqop va termo kiyim.
• Peshona chirog‘i va powerbank.
• Quyoshdan himoya kremi, quyosh ko‘zoynagi va lab balzami: 3 000 m balandlikda quyosh juda kuchli.
• Nam salfetkalar va kichik sochiq.
• Otda sayr uchun uzun shim va yopiq poyabzal.

Song-Ko‘l Issiqko‘l va Song-Ko‘l bilan 6 kunlik tur, 7 kunlik «Qirg‘iziston klassikasi» va ko‘l bo‘yida ikki kecha bilan 8 kunlik tur dasturlariga kiradi. Batafsil ma’lumotni Issiqko‘l va Song-Ko‘l: ikki ko‘l, ikki xil safar maqolasida o‘qing.