Ala-Archa: Bishkekdan 40 km naridagi muzliklar va archazorlar

Qisqacha

• Qayerda: Qirg‘iz Ala-Too tizmasida, Bishkekdan 35–40 km janubda.
• Qancha vaqt: sayr uchun yarim kun; sharshara yoki Ratsek kulbasigacha borish uchun butun bir kun.
• Eng yaxshi payt: uzoqroq piyoda yurishlar uchun iyundan sentabrgacha; bog‘ yil bo‘yi ochiq.
• Balandlik: kirish darvozasida 1 500 m dan eng baland cho‘qqida 4 895 m gacha.

Qiziqarli faktlar

• Bog‘ 1976-yilda Ala-Archa darasi va uning yon vodiylarini muhofaza qilish uchun tashkil etilgan.
• Uning nomi «ola archa» degani: bu yonbag‘irlarda o‘sadigan tog‘ archasiga ishora.
• Bog‘ hududida 20 dan ortiq muzlik bor. Eng baland cho‘qqi — 4 895 m balandlikdagi Semyonov-Tyan-Shanskiy cho‘qqisi; u 1850-yillarda Tyan-Shanni tadqiq qilgan rus geografi sharafiga nomlangan.
• 3 240 m balandlikdagi Ratsek kulbasi — atrofdagi cho‘qqilarga chiqadigan qirg‘iz alpinistlarining an’anaviy bazasi.

Har kimga mos sayrlar

Yo‘l taxminan 2 100 m balandlikdagi kichik avtoturargoh va alpinistlar lagerida tugaydi. Bu yerdan asosiy vodiy bo‘ylab yuqoriga daryo yoqalab yengil so‘qmoq boradi; uning tekis qismlari oilalar va endigina uchib kelganlar uchun juda mos.

Eng mashhur yarim kunlik yo‘nalish Oq-Say sharsharasiga ko‘tariladi. Qiyinroq, butun kunlik yo‘nalish esa Ratsek kulbasigacha davom etadi: bir tomonga taxminan 7 km va 1 000 m dan ancha ko‘proq ko‘tarilish, manzil — Oq-Say muzligi ostidagi tosh kulba. Unga faqat jismonan baquvvat va balandlikka moslashgan sayyohlar, faqat gid bilan yoki joyni yaxshi biladigan hamroh bilan chiqishi kerak.

Kuzda qayinlar va teraklar oltin rangga kiradi; qishda esa vodiyning pastki qismi moviy osmon ostidagi sokin, qorli sayr yo‘liga aylanadi.

Muhim eslatmalar

• Kirish to‘lovi: darvozada har bir kishi va har bir mashina uchun kichik to‘lov olinadi; naqd som olib yuring.
• Balandlik: sharshara yoki kulbaga boradigan yo‘l 3 000 m dan ancha yuqoriga ko‘tariladi. Shoshilmang va ko‘p suv iching.
• Ob-havo: tez o‘zgaradi. Tushdan keyin bulut yoki momaqaldiroq to‘plansa, ortga qayting.
• So‘qmoqdan chiqmang: bog‘ yovvoyi hayvonlarni, jumladan tog‘ echkilari va juda kamdan-kam ko‘rinadigan qor qoplonlarini muhofaza qiladi.

O‘zingiz bilan nima olish kerak

• Yerni yaxshi tutadigan trekking poyabzali.
• Hatto quyoshli tongda ham issiq kurtka va yomg‘irpo‘sh.
• Suv, yengil tamaddi va quyoshdan himoya kremi; darvoza yonida faqat kichik kafe bor.
• Sharsharadan tik tushish uchun trekking tayoqlari.

Ala-Archa Ala-Archa va Issiqko‘l bilan 6 kunlik turimizga kiradi.