Butun Pomir trakti bir tomonga, Dushanbedan O‘shga: Panj bo‘yidagi afg‘on chegarasi, Vaxon vodiysi, Sharqiy Pomirning baland ko‘llari va Qirg‘izistonga o‘tuvchi Qizilart dovoni. Umumiy yo‘ltanlamas, har seshanba va shanba jo‘naydi.
Pomir trakti — Tojikistondagi Dushanbedan Qirg‘izistondagi Oshgacha, umumiy 4×4 avtomobilda yetti kunda. Bu dunyodagi eng ajoyib avtomobil sayohatlaridan biri: narigi qirg‘og‘ida Afg‘oniston turgan Panj daryosi, Hindukush etagidagi Vaxon vodiysi, Sharqiy Pomirning huvillagan baland yassitog‘i va taxminan 4280 metr balandlikdagi Qizilart dovoni.
Bu hashamatli sayohat emas. Yo‘llar notekis, kunlar uzoq, tunlar esa oddiy sharoitli oilaviy mehmon uylarida o‘tadi. Buning evaziga kam odam ko‘rgan manzaralarni ko‘rasiz va kechqurunlarni shu yerda yashaydigan oilalar bilan o‘tkazasiz.
Guruh safarlari 1 maydan 30 oktabrgacha har seshanba va shanba soat 08:00 da Dushanbedan jo‘naydi. Qulay yo‘ltanlamasda ko‘pi bilan yana uch sayohatchi bilan birga ketasiz, shuning uchun har kimga deraza yonidan joy tegadi.
Tushlik yo‘l bo‘yidagi choyxonalarda bo‘ladi va joyida to‘lanadi. Kirish chiptalari, issiq buloqlar va qo‘riqxona to‘lovi ham joyida to‘lanadi.
Mashinada uzoq kunlar, baland tog‘ va oddiy xonalardan cho‘chimaydigan, Pomirni shoshilmasdan, chinakamiga ko‘rmoqchi bo‘lgan sarguzasht ishqibozlariga.
Dushanbedagi mehmonxonangizdan olib ketiladi va Pomir tomon yo‘l boshlanadi. Yo‘l Norak suv ombori yonidan o‘tadi — quruq tepaliklar orasidagi moviy suv, «Tojik dengizi»; vaqt bo‘lsa, suratga tushish uchun to‘xtaladi.
So‘ng janubiy Tojikistonning eng qadimiy shaharlaridan biri — Kulobga yo‘l olasiz; bu yerda tushlik qilish yoki Mir Sayyid Ali Hamadoniy maqbarasiga qisqa tashrif uchun to‘xtash mumkin. Kulobdan keyin yo‘l Panj daryosiga, Pomir darvozasiga chiqadi.
Panj bo‘yidagi Darvoz tumanining kichik shaharchasi — Kalaixumbga yetib kelasiz. Yo‘ldagi tushlik mahalliy choyxonada bo‘ladi va joyida to‘lanadi. Kechki ovqat va tunash — oddiy sharoitli, dushli oilaviy mehmon uyida.
Nonushtadan so‘ng — safarning eng ajoyib kunlaridan biri. Yo‘l Afg‘oniston bilan chegara bo‘lgan Panj daryosi bo‘ylab boradi va soatlab narigi qirg‘oqdagi afg‘on qishloqlari, so‘qmoqlar va uylarni ko‘rib borasiz; ba’zan ular atigi bir tosh otim narida bo‘ladi.
Yo‘l tor daralar va kichik qishloqlar orqali o‘tadi, yo‘l-yo‘lakay suratga tushish uchun to‘xtashlar bo‘ladi. Tushlik yo‘l bo‘yidagi choyxonada, joyida to‘lanadi.
Tog‘li Badaxshon markazi va Pomirning asosiy shahri — Xorug‘ga yetib kelasiz. Kechki ovqat va tunash Xorug‘dagi mehmon uyida.
Xorug‘dan janubga yo‘l olasiz. Pomirning eng mashhur issiq buloqlaridan biri — oq mineral terrasalari bilan Garm-Chashmada to‘xtaysiz; buloq ochiq bo‘lsa va vaqt yetsa, cho‘milish mumkin.
So‘ng Vaxon vodiysiga kiraverishdagi kichik shaharcha — Ishkoshimga borasiz; uning ro‘parasida, daryoning afg‘on tomonida, yana bir Ishkoshim bor. Bu yerdan vodiy Panj bo‘ylab sharqqa, Pomir bilan Hindukush oralig‘ida, Ipak yo‘lining qadimiy tarmog‘i bo‘ylab cho‘ziladi.
Yo‘ldagi tushlik joyida to‘lanadi. Kechki ovqat va tunash Vaxondagi qishloq mehmon uyida.
Nonushtadan so‘ng Vaxon ichkarisiga yo‘l olasiz. Birinchi diqqatga sazovor joy — vodiy uzra, baland tog‘ yonbag‘ridagi Yamchun qal’asi; undan daryo ortidagi afg‘on Vaxoni va Hindukush ko‘rinadi.
Uning biroz yuqorisida oddiy, mahalliy ko‘rinishdagi Bibi Fotima issiq bulog‘i bor; ochiq bo‘lsa, cho‘milish mumkin. So‘ng Vrangga borasiz, u yerda qishloq tepasidagi qadimiy buddaviylik stupasi yonida to‘xtash mumkin.
Vaxonning yuqori qismidagi chekka qishloq — Langarga yetib kelasiz. Yo‘ldagi tushlik joyida to‘lanadi; kechki ovqat va tunash qishloq mehmon uyida.
Nonushtadan so‘ng Vaxon vodiysini ortda qoldirib, Xargush dovoni orqali Sharqiy Pomirning baland yassitog‘iga ko‘tarilasiz. Bu marshrutning eng yovvoyi qismi: aholi punktlari juda kam, yo‘llar notekis, balandlik katta, vaqt esa ob-havo va yo‘l holatiga bog‘liq.
Yalang‘och tog‘lar orasidagi moviy ko‘l — Yashilko‘lda qisqa sayr va suratga tushish uchun to‘xtaysiz.
Qattiq qishi bilan tanilgan, Tojikistonning eng chekka qishloqlaridan biri — Bulunko‘lga yetib kelasiz. Kechki ovqat va tunash oddiy oilaviy mehmon uyida.
Nonushtadan so‘ng Sharqiy Pomirning ochiq baland yassitog‘ini kesib o‘tasiz: keng vodiylar, uzoqdagi tog‘ tizmalari va qo‘tos podalari, aholi punktlari esa juda kam. Alichurdan o‘tib, Sharqiy Pomirning asosiy shahri — Murg‘obda bozori va zarur narsalarni xarid qilish uchun to‘xtaysiz.
So‘ng shimolga, yalang‘och tog‘lar etagida, deyarli 4000 metr balandlikda joylashgan katta ko‘l — Qorako‘lga yo‘l olasiz. Yo‘ldagi tushlik joyida to‘lanadi. Kechki ovqat va Tojikistondagi so‘nggi tun Qorako‘l qishlog‘idagi mehmon uyida.
Nonushtadan so‘ng — so‘nggi va eng uzun kun. Baland tog‘dagi qizil cho‘l orqali taxminan 4280 metr balandlikdagi Qizilart dovoni va Tojikiston–Qirg‘iziston chegarasiga borasiz. Chegarada qancha vaqt ketishi rasmiylashtiruv tartibi, ob-havo va o‘sha kuni o‘tayotgan yo‘lovchilar soniga bog‘liq.
Qirg‘izistonda Sariy Toshda tushlik uchun to‘xtaysiz (joyida to‘lanadi), so‘ng Oloy vodiysi va so‘nggi dovonlar orqali Oshga yo‘l olasiz. Tur mehmonxonangizda yoki Osh aeroportida yakunlanadi.
Fon tog‘lari bo‘ylab xususiy 4×4 da to‘rt kun: Ilonli ko‘l va sharsharasi bilan Iskandarko‘l, Artuchdan Kulikalon ko‘llariga piyoda yurish va…
Fon tog‘lari bo‘ylab xususiy 4×4 da besh kun: Iskandarko‘l va uning sharsharasi, Alovuddin ko‘llari bo‘yida chodirda bir kecha, Artuchdan Kulikalonga…
O‘shdan Dushanbega “dunyo tomi” orqali yetti kun: meteorit krateridagi Qorako‘l, 4655 metrli Oqbaytal dovoni va Vaxon vodiysi. Umumiy yo‘ltanlamas, har…
